Czym są problemy z pamięcią i koncentracją?

Problemy z pamięcią i koncentracją dotykają ludzi w różnym wieku. Ich przyczynami są najczęściej zmęczenie, stres lub niedostateczna ilość snu, ale mogą być nimi również poważne choroby. Dlatego też, jeśli występują jakiekolwiek niepokojące objawy, nie można ich ignorować.

Czym jest pamięć?

Pamięć jest czynnością poznawczą umożliwiającą zachowanie, przechowywanie i odtwarzanie zdobytych informacji. Może być krótko- lub długotrwała. Pamięć krótkotrwała polega na czasowym przechowaniu informacji i odpowiada za zdolność spostrzegania. Pamięć długotrwała dzieli się na opisową (świadomą), w której są gromadzone m.in. fakty, zdarzenia i nazwy, oraz nieopisową (nieświadomą), przechowującą informacje o nawykach, procedurach i odruchach warunkowych. Upośledzenie któregoś z rodzajów pamięci prowadzi do powstania zaburzeń.

Przyczyny zaburzenia pamięci

Wiele osób zadaje sobie pytanie, dlaczego mają problemy z pamięcią. Najczęstszymi przyczynami osłabienia koncentracji są zmęczenie, stres lub niedostateczna ilość snu. Trudno nam się wtedy skupić, jesteśmy rozkojarzeni. Jeśli kłopoty te są sporadyczne, nie należy się nimi mocno przejmować, zazwyczaj bowiem wystarczy zmiana diety (na bogatą w kwasy omega 3, witaminy z grupy B, lecytynę i żelazo) i odpoczynek, by wszystko wróciło do normy.

Warto zainteresować się również preparatami, które zawierają ekstrakt z miłorzębu japońskiego ze względu na jego wyjątkowe właściwości. Nie tylko pomaga on w problemach z uczeniem się i zapamiętywaniem, ale również:

  • neutralizuje wolne rodniki,
  • zwiększa tolerancję tkankową, szczególnie mózgu, na niedotlenienie,
  • hamuje powstawanie obrzęku mózgu i siatkówki oraz przyspiesza wchłanianie tych obrzęków,
  • poprawia właściwości reologiczne krwi,
  • powoduje rozszerzenie naczyń krwionośnych,
  • zaleca się preparaty Ginkgo biloba również w chorobie Alzheimera oraz w jaskrze ze względu na ochronne działanie w neuropatiach i regenerację aksonów w nerwach ruchowych.

Niekiedy dolegliwości te mają inne podłoże. Mogą być związane z chorobami układu nerwowego, chorobami metabolicznymi, takimi jak choroby tarczycy, niewydolność wątroby, nerek, niedobory witamin (B1, B12), a także choroby mózgu (guzy, ropnie, krwiaki, wodogłowie). Ich przyczyną bywają też urazy doznane podczas wypadku lub przyjmowane leki, np. psychotropowe, przeciwdrgawkowe.

Trzeba też pamiętać o tym, że z wiekiem umysł działa wolniej, w związku z czym trudniej przyswaja lub odtwarza informacje. U osób powyżej 50 roku życia mogą pojawić się łagodne zaburzenia poznawcze, które jednak nie utrudniają im codziennego funkcjonowania, co odróżnia je od otępienia (demencji), będącej najcięższym stopniem zaburzeń pamięci.

Wśród najczęstszych przyczyn otępienia wyróżnia się:

  • chorobę Alzheimera,
  • otępienie naczyniopochodne,
  • otępienie z ciałami Lewy’ego,
  • otępienia czołowo-skroniowe oraz otępienie mieszane, będące otępieniem naczyniowym i alzheimerowskim (źródło: neurologia.esculap.com).

Tym, co powoduje problemy z pamięcią, są także substancje szkodliwe, takie jak metale ciężkie (rtęć, ołów, arsen), pestycydy, rozpuszczalniki, tytoń i alkohol.

Jak rozpoznać zaburzenia pamięci? Diagnostyka

Jeśli oprócz zwykłego osłabienia pamięci związanego z przemęczeniem pojawią się również inne symptomy, takie jak bóle głowy, drgawki, osłabienie kończyn, należy zgłosić się do lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Podobnie trzeba postąpić w sytuacji, gdy utrata pamięci postępuje bardzo szybko lub nagle. Lekarz najpierw przeprowadzi z pacjentem wywiad, próbując ustalić czas trwania objawów i moment ich pojawienia się, ich dynamikę oraz możliwe przyczyny wewnętrzne, wykluczając przy tym czynniki zewnętrzne (przyjmowane leki, alkohol, działanie substancji toksycznych).

Zleci on również wykonanie badań pod kątem wykrycia nadciśnienia tętniczego, cukrzycy oraz zwiększonego stężenia cholesterolu. W dalszej kolejności pacjent zostanie poddany przesiewowym badaniom testowym, badaniu neurologicznemu oraz ocenie stanu psychicznego. Przed postawieniem ostatecznej diagnozy przeprowadzane są badania laboratoryjne, takie jak morfologia, badania biochemiczne oceniające funkcje nerek i wątroby, tarczycy oraz badanie stężenia witaminy B12. Czasem konieczne jest również wykonanie tomografii mózgu (źródło: neurologia.mp.pl). Po przeanalizowaniu wyników wszystkich badań lekarz podejmie decyzję, jak leczyć problem z pamięcią, który dotyczy danego pacjenta.

Rodzaje zaburzeń pamięci – co mogą oznaczać?

Zaburzenia pamięci dzielą się na ilościowe – dysmnezje oraz jakościowe  paramnezje (źródło: www2.bg.am.poznan.pl).

Do ilościowych zaburzeń pamięci zaliczamy:

  • hipermnezję, polegającą na nadmiernym zapamiętywaniu szczegółów; występuje ona w zespole maniakalnym, zespole paranoicznym lub pod wpływem silnych emocji,
  • hipomnezję, czyli osłabienie pamięci; występuje ona pod wpływem lęku, a także zatruć, urazów, zmian zwyrodnieniowych lub niedokrwienia mózgu,
  • amnezję, czyli całkowity zanik pamięci, polegający na wyparciu szczególnie przykrych wspomnień lub występujący wskutek urazów; wówczas możemy mieć do czynienia z amnezją wsteczną, gdy pacjent zapomina wydarzenia sprzed urazu, lub następczą, gdy nie może on zapamiętać zdarzeń występujących po urazie.

Do zaburzeń jakościowych pamięci zaliczamy:

  • złudzenia pamięciowe (zniekształcone wspomnienia),
  • omamy (wspomnienia faktów nieistniejących w przeszłości),
  • konfabulacje (tworzenie wymysłów, które zapełniają luki w pamięci, np. w zespole Korsakova),
  • kryptomnezje (nieuświadomione wspomnienia; przy ich wystąpieniu pacjent traktuje wspomnienia jako informacje nowe),
  • ekmnezje (mieszanie teraźniejszości z przeszłością).

Zaburzenia pamięci mogą być objawem poważnych chorób. Im wcześniej zostaną wykryte ich przyczyny, tym szybciej będzie można dążyć do ich wyleczenia lub spowolnienia procesu utraty pamięci.

Alkohol i używki

W Polsce z powodu nadużywania alkoholu umiera rocznie nawet dziesięć tysięcy osób. Jeszcze większa liczba Polaków boryka się z licznymi schorzeniami, wywołanymi przez picie napojów alkoholowych i stosowanie innych używek.

Przejdź do artykułu
Bóle i urazy a problemy z pamięcią i koncentracją

Obrażenia głowy – nawet pozornie lekkie – mogą prowadzić do późniejszych problemów neurologicznych, takich jak problemy z pamięcią i koncentracją. Jakie są ich przyczyny i jak można je leczyć?

Przejdź do artykułu
Depresja a problemy z pamięcią i koncentracją

Powszechnie spotykanym objawem wśród pacjentów ze zdiagnozowanymi zaburzeniami depresyjnymi jest osłabienie zdolności poznawczych. Z czego ono wynika, w jaki sposób przebiega i jak należy sobie z nim radzić?

Przejdź do artykułu